Anoreksja jest chorobą o podłożu psychicznym. Objawia się skrajną obawą przed utyciem, prowadzącą do unikania jedzenia

Anoreksję cechuje szybko postępujące wyniszczenie organizmu, które pozostawia często już nieodwracalne zmiany.
Nieleczona prowadzi do śmierci w około 10% przypadków. Choroba zwykle rozpoczyna się przed 25. rokiem życia. Jednak coraz częściej spotykane są przypadki zachorowań u dziewczynek w wieku 10 – 12 lat. Powszechnie uważa się, że anoreksja jest chorobą kobiet i dziewcząt, jednak zdarzają się również przypadki anoreksji u chłopców i mężczyzn (ok. 15% przypadków).

Przyczyny anoreksji

Często anoreksja jest skutkiem potrzeby akceptacji, walki z samotnością – chory jest przekonany, że wygląd jego ciała wpływa negatywnie na sposób postrzegania go i kontakty z innymi. Chęć zmiany samego siebie jest tak potężna, że w pewnym momencie niemożliwe staje się zatrzymanie odchudzania. Trudny kontakt z rówieśnikami lub rodzicami, brak akceptacji, nieumiejętność radzenia sobie z problemami albo stresem rodzi wrogość do samego siebie, która z czasem przeradza się w dążenie do ukarania siebie poprzez stosowanie restrykcyjnej diety.

Ryzyko wystąpienia anoreksji stanowią również czynniki kulturowe, jak przykładowo ideał szczupłej sylwetki, czy społeczne oczekiwanie ludzkiej atrakcyjności.

Typy i objawy anoreksji

• Typ restrykcyjny

Charakteryzuje się tym, że chory ogranicza przyjmowanie pokarmu do bardzo niewielkich ilości
i nieregularnie stosuje środki przeczyszczające.
Często stosuje również wielogodzinne, ogromnie wyczerpujące treningi w celu spalenia nadmiaru kalorii.

• Typ bulimiczny

Anorektyk, choć zazwyczaj ogranicza ilość przyjmowanego pokarmu, regularnie miewa okresy przejadania się, po których prowokuje wymioty i nadużywa leki przeczyszczające.

Anoreksja zaczyna się zupełnie niewinnie. Chory zazwyczaj nagle wpada na pomysł odchudzania się, powoli popada w pewien obłęd na tym punkcie – nie pozwala komentować swojej wagi, tego, co, jak i kiedy je, zaczyna ukrywać fakt niejedzenia. Obsesja potęguje się
w miarę pogarszania się stanu chorego. Racje żywnościowe z czasem stają się minimalne. W zaawansowanym etapie choroby anorektyczka może spożywać pokarmy o łącznej wartości energetycznej ok. 300 kcal, gdzie dobowe zapotrzebowanie na energię, w przypadku 15 letniej dziewczyny to ok. 2000 kcal.

Chory zaczyna unikać kontaktu z innymi ludźmi. Nie ma siły na codzienne czynności. Osoby z anoreksją mają zaburzony obraz postrzegania własnego ciała. Chorzy mimo skrajnego wyniszczenia widzą siebie, jako osobę, która ciągle odbiega od przyjętego ideału, wzorca „chudości”.

Kolejną grupą zachowań charakterystycznych dla osób z anoreksją jest rozdrabnianie posiłków na drobniuteńkie kawałki. Spożywanie posiłków w samotności, a także rozmowy o sporządzaniu posiłków oraz samodzielne ich przygotowywanie dla całej rodziny.

Także obsesyjne zainteresowanie własną wagą (chorzy potrafią ważyć się nawet kilkanaście razy dziennie) jest jednym z przejawów choroby.

Sposoby maskowania się chorych

• ukrywanie swojej chudości pod wieloma warstwami odzieży
• zasłanianie się przemęczeniem spowodowanym szkołą, pracą, porą roku itp.
• wkładanie ciężkich przedmiotów do kieszeni w czasie ważenia się
• jedzenie w samotności, co daje możliwość m.in. pozbywania się pokarmów
• unikanie sytuacji, podczas których ciało może być wyeksponowane jak na przykład wizyta u lekarza, wyjście na basen/plażę
• symulowanie wzmożonego apetytu
• w zaawansowanej chorobie – wcieranie we włosy masła/margaryny w celu uniknięcia pobierania zbędnych kalorii, chowanie jedzenia nawet do skarpetek i butów, obwiązywanie kończyn bandażami w celu optycznego pogrubienia ich

Skutki zdrowotne anoreksji

• WYNISZCZENIE

Całkowita utrata tkanki tłuszczowej i stopniowy zanik masy mięśniowej. Obniżenie temp. ciała poniżej 36 C, zwolnienie liczby oddechów, ogólne osłabienie, częste omdlenia oraz awitaminoza i szeroko pojmowane niedożywienie.

• ZABURZENIA SERCOWO – NACZYNIOWE

Powolny zanik mięśnia sercowego – objaw „małego serca”, zaburzenia rytmu serca, zwolnienie czynności serca, nieregularne tętno, niedociśnienie.

• ZABURZENIA UKŁADU POKARMOWEGO

Zaburzenia perystaltyki jelit, uczucie nadmiernej pełności w śródbrzuszu, bóle brzucha, częste zaparcia i wzdęcia

• ZABURZENIA UKŁADU ROZRODCZEGO

Zanik miesiączki lub inne zaburzenia cyklu menstruacyjnego, zmiany wielkości jajników, macicy i cech śluzówki pochwy

• ZMIANY DERMATOLOGICZNE

Łuszcząca się, sucha i mało elastyczna skóra, pojawienie się charakterystycznego meszku na ciele – tzw. meszek głodowy, wypadanie włosów, kruchość i łamliwość paznokci, pękanie kącików ust.

• ZMIANY W PSYCHICE

Rozdrażnienie, dezorientacja, izolacja od otoczenia, bezsenność, nastroje depresyjne (poczucie bezradności, niska samoocena), zachowania obsesyjno – kompulsywne (nerwica natręctw) zwłaszcza w odniesieniu do jedzenia.
 

• ZMIANY W UKŁADZIE KOSTNYM

    Osteopenia – rozmiękczenie kości, osteoporoza

• ZABURZENIA BIOCHEMICZNE

Anemia, zaburzenia elektrolitowe, spadek ilości białek osocza, wzrost liczby białych krwinek, obniżony poziom cukru we krwi

• ZABURZENIA HORMONALNE

Niski poziom hormonów jajnikowych, wzrost poziomu testosteronu u kobiet, niedobory hormonów tarczycy.

• ZABURZENIA FUNKCJONOWANIA NARZĄDÓW

Niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, zapalnie trzustki

• ŚMIERĆ

Spowodowana może być powikłaniami związanymi z niewydolnością narządów lub samym niedożywieniem prowadzącym do skrajnego wyniszczenia. Ok. 10% przypadków chorych na anoreksję kończy się samobójstwem.

Leczenie anoreksji

Leczenie jest długotrwałe, zdarza się, że i nieskuteczne.
Bez przekonania chorego o konieczności pomocy, terapia nigdy nie odniesie pełnego sukcesu.
W leczeniu chorych bierze udział zespół specjalistów składający się z internisty, psychologa, psychiatry, dietetyka. Zazwyczaj stosuje się psychoterapię, która ma za zadanie przede wszystkim zwrócenie choremu uwagi na jego problemy i nauczenie go radzenia sobie z nimi.
W skrajnych przypadkach stosuje się przymusowe leczenie szpitalne, w postaci dokarmiania zastępczego (kroplówka, żywienie dojelitowe) i dokarmiania wbrew woli pacjenta, połączone z psychoterapią. W Polsce w wypadkach, gdy chory nie zgadza się na leczenie, potrzebna jest zgoda sądu na interwencję i jednoczesne pozbawienie chorego prawa do samostanowienia o sobie.

Czym jest PRO - ANA

Głównym miejscem publicznego funkcjonowania ruchu jest Internet. Autorzy stron często otwarcie namawiają do głodowania i podają szereg powodów, dla których mimo wszystko warto to robić. Na stronach poświęconych temu zagadnieniu znajdują się działy z materiałami mającymi zmotywować do dalszego chudnięcia lub utrzymania niskiej wagi. Można tam również znaleźć wskazówki jak na przykład maskować się przed rodzicami, liczne nieracjonalne diety, sposoby eliminacji kalorii czy nawet DEKALOG ANOREKTYCZKI.


Autorzy: Marzena Rojek, Małgorzata Seneńka